Χρήστος Μποκόρος: «Η ομορφιά μας θα σώσει τον κόσμο…»

0

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΠΟΚΟΡΟΥ ΠΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΑΙΤΙΟΝ (Τεύχος Νο 4)

στον Πάνο Σταθόγιαννη

Τι είναι για σας η ζωγραφική; Αυτογνωσία; Απόπειρα αποτύπωσης της ιδιοπροσωπίας σας; Ανακάλυψη (και αποκάλυψη) του κόσμου από τη δική σας οπτική γωνία; Ανασύσταση της πραγματικότητας ώστε να εναρμονιστεί με τα μέτρα της ψυχής σας; Κάτι άλλο;

Τι να ’ναι άραγε; Φαίνεται έμπρακτη ομολογία ενός χαρίσματος αλλά να είναι άφεση στον εαυτό ή υπακοή σε χρέος; Μια πειθαρχία μάλλον στη διερώτηση για το νόημα και την αξία αυτής της ιδιαίτερης δυνατότητας αναπαράστασης του κόσμου, μια άσκηση αυτογνωσίας εντέλει. Τι αξία, τι νόημα έχει να εκφράζει κανείς τον εαυτό του, αν το έργο του δεν εκφράζει την αντίληψη της κοινότητας για το υψηλό και το κύριο: πώς θα μετέχει;

Μιλήστε μας για τη σχέση «πραγματικότητας» και «αλήθειας» στο έργο σας…

Και τι είν’ η πραγματικότητα; Η ζωγραφισμένη εικόνα πάντως δεν είναι στιγμιότυπο του κόσμου τούτου. Προσδοκά την αλήθεια και την αιωνιότητα, έννοιες βέβαια αμφισβητούμενες, που μπορεί όντως να φαίνονται ανύπαρκτες ή προβληματικές αλλά όλοι νιώθουμε πολύ καλά τη σημασία τους στη νοηματοδότηση της ζωής μας. Ακόμη μας συνεπαίρνουν και παρηγορούν την απαίτηση αθανασίας που λαχταρούμε οι θνητοί. Ένα φωτεινό παραπέτασμα στο χάος είναι η ζωγραφική.

Έχω την αίσθηση ότι, από έκθεση σε έκθεση, κατατείνετε στο ελάχιστο ή, σωστότερα, στο καίριο. Ονομάσατε μάλιστα την τελευταία σας δουλειά Τα Στοιχειώδη. Αποτελεί αυτό και ένα είδος καλέσματος να ξαναδούμε τον κόσμο και τον εαυτό μας μέσα από εκείνα που έχουν πραγματική σημασία για τη ζωή μας;

Αυτός είναι ο προσανατολισμός. Τελευταία, όσο επιδεινώνεται η ύβρις, παιδευόμουν με το μέτρο στα ζητούμενά μας. Ονειρευόμουν μια λιτή ευημερία, να ορθώσουμε το ανάστημά μας απαλλαγμένοι από τα περιττά, ν’ αναστηθούμε εδώ, να μη σερνόμαστε υποτελείς κι εξαρτημένοι εκλιπαρώντας δικαιώματα. Να δικαιώσουμε οι ίδιοι τη ζωή μας, να αποδώσουμε εν τιμή το στοιχειώδες μας χρέος.

Σκέφτομαι τη φράση: «Η ηθική του μέλλοντος θα είναι η αισθητική» και, συχνά, έχω την αίσθηση ότι το παραπάνω απόφθεγμα μπορεί να σταθεί και ανεστραμμένο. Αντιμετωπίζετε τη ζωγραφική σας με αισθητικούς κυρίως όρους ή ηθικούς;

Νομίζω ότι το άκρον άωτον της αισθητικής μας αντίληψης του κόσμου είναι η ηθική μας στάση εντός του, έμπρακτα, με το έργο μας, με τη ζωή μας, με το παράδειγμά μας να ορθώσουμε ανάστημα ανθρώπου. Η ομορφιά μας θα σώσει τον κόσμο, η μετοχή μας στην ομορφιά του κόσμου, για να παραφράσω λίγο μια φράση του Ντοστογιέφσκι.

Ζωγραφίζεται συνήθως πάνω σε επιφάνειες (ξύλα, πανιά) που είχαν προηγουμένως έναν άλλον προορισμό και, ως εκ τούτου, μιαν άλλη ιστορία. Τι σημαίνει για σας αυτή η «μεταφορά»;

Δεν είμαστε εφήμεροι, ζούμε σε διεσταλμένο χρόνο και διευρυμένο χώρο. Μόνη της η ατομικότητα είναι, νομίζω, ψευδής συνείδηση του κόσμου. Οι άνθρωποι καταγόμαστε και συμπεριφερόμαστε ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους, εκεί αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας. Η καταγωγή και η βιωμένη ιστορία αποδίδουν την ταυτότητά μας. Τα υλικά που χρησιμοποιώ έχουν εμφανή σημάδια άλλων ανθρώπων κι άλλων χρόνων. Μετέχουν στο κοινό. Αυτό το κοινό επιθυμώ να αναδειχθεί συναποθέτοντας τη ζωγραφική μου εκεί, σημείο συνέχειας και αίτημα αιωνιότητας στη ζωή που μας δαπανά αδαπάνητη.

Υπάρχει ελληνική ζωγραφική, υπό την έννοια μιας κάποιας αφομοιωμένης παράδοσης και αναφοράς, ή η ζωγραφική εξέρχεται από τα όποια εθνικά σύνορα και γίνεται πανανθρώπινη; Με άλλα λόγια, οδηγούμεθα σε μια κοινότητα συμβόλων καθολικής αξίας και αποδοχής; Ή μήπως το ζήτημα βρίσκεται στην ανάγκη προσέγγισης των όποιων καθολικών αξιών μέσα από την ιδιαιτερότητα των επιβεβλημένων από την εκάστοτε ιστορία και παράδοση συμβολισμών. Έχει ιθαγένεια η ζωγραφική;

Βέβαια υπάρχει. Δεν είναι ουτοπία η ζωγραφική, χρειάζεται τόπο για να αποκαλυφθεί, ανθρώπους, παραδόσεις, ανατροπές. Είναι βέβαια προφανής η διεθνής κυριαρχία αντιλήψεων και προτύπων και η μονοδιάστατη επικράτηση της παγκοσμιοποίησης, αλλά δεν νοείται διεθνής άνθρωπος, διεθνής τόπος, διεθνής παράδοση – ούτε καν διεθνής ανατροπή. Αρκεί να αναγνωρίσουμε κάποιο κριτήριο. Αλλά σε τι ομνύει η κοινότητα των Ελλήνων ως εντόπια αξία; Έχουμε κοινό κριτήριο; Ομονοούμε; Απ’ τον καιρό του Θουκυδίδη οι Έλληνες αλληλοσπαρασσόμενοι τ’ αλλότρια αεί θαυμάζειν ή τα οικεία. Ποια πολιτισμική ταυτότητα, όμως, θα αντέξει τώρα κάτω απ’ το ασήκωτο βάρος της απώλειας εθνικής κυριαρχίας; Ποια πολιτισμική ταυτότητα θα υποδεχτεί τις ετερότητες της πληθυσμιακής δυναμικής; Οψόμεθα…

Τι έχετε να πείτε για τη σημερινή κρίση, μία από τις αμέτρητες που έχει αντιμετωπίσει στην ιστορική του πορεία ο λαός μας; Τι είναι για σας η κρίση αυτή; Τι κρίνεται σήμερα;

Η κρίση είναι καθημερινή συνθήκη ενός σκεπτόμενου και δρώντος ανθρώπου. Να κρίνεται, να κρίνει, να διακρίνει και να προκρίνει το ουσιώδες. Αυτό που συμβαίνει στις μέρες μας είναι μια αγωνιώδης προσπάθεια της οικονομίας να διασωθεί ανέξοδα από τις συνέπειες της κυριαρχίας της. Ίδιον της ισχύος των ισχυρών να απαιτούν δικά τους τα πάντα. Αντί να είναι η οικονομία εργαλείο του ανθρώπου ώστε να νέμεται τα του οίκου του, θεώρησε τον άνθρωπο εργαλείο της και τον νέμεται ασυστόλως, εξαρτημένον από δήθεν δικαιωματικά προσφερόμενες ανέσεις της προόδου και της ανάπτυξης, αφημένον στη χαύνωση ενός πανηγυρικού ψεύδους που θριαμβεύει ακόμη. Τα φώτα της δημοσιότητας, της ενημέρωσης συσκοτίζουν τα πάντα. Αυτό που κρίνεται είναι ο άνθρωπος και ο άνθρωπος κρίνεται απ’ τη στάση του στον κόσμο.

Τη στιγμή που ο δημιουργός απευθύνεται, υπάρχει μόνο στη σχέση με τον αποδέκτη του έρχου του, μεταφέρει αναγκαστικά και κάποια μηνύματα. Πέρα από την αδιαμφισβήτητη πολυσημία των μηνυμάτων (αλλά και τη μοναδικότητα της συνομιλίας σας με τον καθένα μας ξεχωριστά), θα μπορούσατε να συνοψίσετε το τι θέλετε εσείς να πείτε στον αποδέκτη της ζωγραφικής σας;

Επιμένω να ζωγραφίζω έτσι, ώστε τα έργα μου να απευθύνονται κατ’ αρχήν στην αυτονόητη οπτική αντίληψη του κάθε θεατή τους, να ανακουφίζουν το βλέμμα στην πειστικότητα της αναπαράστασης και την οικειότητα των υλικών, αλλά να μη συνιστούν μόνο θέαμα αισθητικό. Θα ήθελα να στοχεύουν επ’ αγαθώ στην καρδιά των μετεχόντων και να διεγείρουν την έφεσή μας για το υψηλό και το κύριο. Θα ήθελα αυτό να το κάνει μόνη της η ζωγραφική, αυτόματα, αν μπορεί.

Είστε αισιόδοξος;

Δεν έχω άλλη οδό.

Share.

Comments are closed.